• Pochodzenie: Afryka Centralna
• Użytkowość: Pies myśliwski oraz do towarzystwa 
• Klasyfikacja FCI: Basenji należy do grupy V FCI – szpice i psy ras pierwotnych. Sekcja: 6 – psy ras pierwotnych 
• Numer wzorca: 43 
• Próby pracy: nie wymagane

Wzorzec rasy to swoisty słowny portret idealnego psa, stanowiący punkt odniesienia dla hodowców i sędziów oceniających zwierzęta na wystawach.

W przypadku basenji jego historia sięga 1942 roku, kiedy to brytyjscy pionierzy rasy opracowali i zatwierdzili pierwszy oficjalny standard. Przez kolejne dekady dokument ten był kilkakrotnie aktualizowany – nie po to, by zmieniać fundamentalny charakter rasy, lecz by precyzyjniej oddać jej cechy. Przełomowym momentem okazało się sprowadzenie do hodowli pręgowanych basenji bezpośrednio z Afryki, co pozwoliło uzupełnić opis o nowy wariant umaszczenia.

Wzorzec obowiązujący w Polsce regulowany jest przez Związek Kynologiczny w Polsce (ZKwP), będący członkiem Międzynarodowej Federacji Kynologicznej (FCI). To właśnie FCI jest organizacją odpowiedzialną za opracowywanie i zatwierdzanie standardów ras obowiązujących w większości krajów świata. Aktualny wzorzec basenji został opublikowany przez FCI 25 listopada 1999 roku. Choć jego korzenie tkwią w tych samych historycznych podstawach co standardy anglosaskie, FCI prowadzi własny, niezależny proces rewizji i zatwierdzania dokumentów, dostosowany do wymogów międzynarodowej społeczności kynologicznej. Dzięki temu wzorzec ten zapewnia spójną i jednolitą ocenę basenji na wystawach we wszystkich krajach zrzeszonych w federacji.

Wszelkie odchylenia od opisanego ideału są wadami,

choć w praktyce żaden pies nie jest wolny od uchybień. Umiejętność ich dostrzegania i oceny jest jednak fundamentem rzetelnej hodowli: dobry hodowca widzi zarówno zalety, jak i słabości swoich psów — i właśnie ta wiedza pozwala mu świadomie dążyć do doskonałości.

Aby w pełni zrozumieć wzorzec rasy, warto sięgnąć do jej afrykańskich korzeni, które ukształtowały każdy detal budowy basenji. Rasa ta przez stulecia doskonaliła się do pracy w gęstym buszu — nie na otwartych równinach, lecz w gąszczu zarośli, wśród kolców i splątanej roślinności. Wymagało to od niego małego, zwinnego ciała zdolnego do błyskawicznych manewrów, a zarazem wytrzymałości pozwalającej pracować przez wiele godzin bez odpoczynku.

Basenji należy do ras myśliwskich, dla których próby pracy nie stanowią warunku hodowlanego. Basenji nie wystawiał zwierzyny, nie aportował ani nie pracował według ściśle określonych komend. Samodzielnie oceniał sytuację, tropił i wypłaszał zdobycz, kierując się instynktem i własną decyzją równie często, co poleceniem przewodnika. Ten bardzo swoisty, niepowtarzalny poza afrykańskim kontekstem model współpracy — połączony z charakterystycznym brakiem szczekania i specyficznym sposobem komunikacji — sprawia, że trudno wpisać basenji w ramy współczesnych prób pracy.

Przynależność basenji do grupy 5. FCI — wynika z jego starożytnych korzeni, pierwotnej budowy oraz niezależnego, autonomicznego charakteru, typowych dla tej grupy ras.

Wzorzec rasy: https/zkwp.pl/wzorce/43.pdf