W języku suahili „mbwa shenzi" oznacza „psa dzikiego i nieokrzesanego"

Basenji to rasa pierwotna i już samo to zdanie powinno dać do myślenia każdemu, kto planuje sprowadzić szczeniaka do domu. Nie chodzi o to, że basenji jest psem trudnym w złym sensie tego słowa. Chodzi o to, że jest psem głęboko innym niż większość ras, z którymi na co dzień spotykamy się w parkach, na spacerach i w domach znajomych. Różnica nie jest kwestią stopnia — jest kwestią rodzaju.

Rasy pierwotne nie przeszły przez te same tysiąclecia selekcji w kierunku współpracy z człowiekiem, co owczarki, retrievery czy spaniele. Basenji przez większość swojej historii funkcjonował jako pies polujący samodzielnie — obserwował, decydował, działał. Człowiek był w tym układzie partnerem, nie przywódcą wydającym rozkazy. Ta historia nie zniknęła wraz z przeprowadzką do europejskich mieszkań. Jest w psie. Przejawia się każdego dnia.

Budowanie relacji z basenji to proces liczony nie w tygodniach, lecz w miesiącach, a nawet latach — i nawet wtedy nie jest to gwarancja pełnego posłuszeństwa. Pełne podporządkowanie po prostu nie leży w naturze tej rasy, co FCI wprost odnotowuje w jej statusie. Basenji może być psem ułożonym, przewidywalnym i głęboko przywiązanym — ale zawsze na własnych warunkach, wypracowanych w relacji, nie narzuconych siłą.

Przemoc fizyczna w pracy z basenji przynosi efekt odwrotny od zamierzonego. Pies, który doświadcza przemocy, nie staje się bardziej posłuszny — staje się ostrożniejszy, bardziej zamknięty lub bardziej reaktywny. Podobnie działa brak uwagi i konsekwencji: basenji pozostawiony bez jasnych ram i stałej, świadomej obecności właściciela wypełni tę próżnię po swojemu — przejmując inicjatywę i organizując sobie życie według własnych reguł. To nie złośliwość. To natura rasy, która przez tysiąclecia musiała podejmować samodzielne decyzje, żeby przeżyć.